Stacje radiolokacyjne

Ludowe Wojsko Polskie » Źródła wiedzy » Stacje radiolokacyjne

I. Radiolokacyjne Odległościomierze (1974-1985)


P-12/MARIA - radar produkcji ZSRR, przeznaczony do wykrywania śledzenia obiektów powietrznych; w pododdziałach Brygady użytkowano sześć egzemplarzy; pierwszy radar P-12 zainstalowano w 1974 r. w 220. krt w Grudziądzu; ostatni egzemplarz radaru wycofano z eksploatacji w 1986 r. z 210. krt we Władysławowie.


P-15/DANUTA - radar produkcji ZSRR, wszedł do eksploatacji w 1962 r. z prze-znaczeniem do wykrywania obiektów nisko lecących; w pododdziałach Brygady użytkowano urządzenia zmodernizowane P-15M i P-15MN, łącznie osiem egzemplarzy; max. zasięg wykrycia obiektu powietrznego - 210 km; pierwszy radar zainstalowano w 1974 r., w 210. krt; ostatni egzemplarz radaru wycofano z eksploatacji w 1986r., z 223. krt w Osielsku k/Bydgoszczy.


P-14/DOROTA - stacjonarny radar, dalekiego zasięgu produkcji ZSRR; max. za-sięg 600 km; max wysokość wykrycia 30.000 m; w pododdziałach Brygady użytko-wano dwa egzemplarze; pierwszy radar zainstalowano w 1974 r., w 210. krt; były również eksploatowane takie urządzenie w wersji przewoźnej, czyli urządzenia P-14F.


P-18/LAURA - radar produkcji ZSRR, średniego zasięgu; udoskonalony wariant radaru P-12 pracujący na fali "metrowej"; wykonany częściowo w technice półprze-wodnikowej; max. zasięg - 260 km; w pododdziałach Brygady użytkowano dwanaście egzemplarzy; pierwszy radar zainstalowano w 1977 r.


P-35/ANNA - radar typu 2D, skonstruowany i wyprodukowany przez przemysł ZSRR; zasięg - 220 km; max. pułap określania wysokości - 30 km; system nadawczy i odbiorczy - wielokanałowy; urządzenie nadawcze skonstruowane na magnetronie; w pododdziałach Brygady użytkowano osiemnaście egzemplarzy; pierwszy radar zain-stalowano w 1974 r., w 212. krt w Babich Dołach k/Gdyni.


P-37/ANNA 2 - radar konstrukcji ZSRR, typu 2 D, modernizacja P-35 polegająca na dodaniu układów do walki z zakłóceniami czynnym i biernym; w pododdziałach Brygady użytkowano dziesięć egzemplarzy; pierwszy radar zainstalowano w 1977 r., w 210. krt.


P-40/AGATA - mobilny radar produkcji ZSRR; wykonany w technice lamp zminiaturyzowanych; odporny na pośrednie oddziaływanie skutków użycia broni maso-wego rażenia (pojazd hermetyzowany); max. zasięg wykrywania w odległości - 150 km; max. pułap określania wysokości - 30.000 m; w pododdziałach Brygady użytko-wano sześć egzemplarzy; pierwszy radar zainstalowano w 1974 r. w 212. krt.


5N84AE-1/EWA - modernizacja RLS P-14 zwiększająca możliwości walki z za-kłóceniami czynnymi i biernymi; w pododdziałach Brygady były użytkowane trzy egzemplarze; pierwszy radar zainstalowano w 1982 r., w 210. krt.


5N-87/K-66/KAROLINA - radiolokacyjny kompleks dalekiego wykrywania wy-posażony w rozbudowane układy przeciwzakłóceniowe; w pododdziałach Brygady użytkowano dwa egzemplarze; pierwszy radar zainstalowano w 1979 r., w 230. krt.


JAWOR/JULIA - pierwszy, polski odległościomierz (1961), z aparaturą NRZ-20; zasięg (dla samolotu myśliwskiego) - 150 km, (dla samolotu bombowego) - ok. 180 km, antena reflektorowa o rozpiętości 6 m z dipolami anteny systemu, swój-obcy"; przeszukiwanie przestrzeni z prędkością 3 obr/min przy prawdopodobieństwie wykrycia 0,5; w pododdziałach Brygady użytkowano trzy egzemplarze; pierwszy radar zainstalowano w 1974 r., w 221. krt w Kościerzynie; ostatni egzemplarz radaru wycofano z eksploatacji w 1977 r.


RO-51M/JAWOR-M/JUSTYNA-M - udoskonalona wersja w stosunku do po-przedniej konstrukcji o tej nazwie; zwiększony zasięg do 180 km dla samolotu my-śliwskiego Mig-17 (bombowiec Ił-28 mógł być wykryty na odległości ok. 250 km; antena o większej rozpiętości (9 m); trzystopniowa prędkość obrotu anteny 3/6/9 ob-r./min.; dodatkowy system aktywnej odpowiedzi BAOBAB, który pozwalał na "zapy-tanie" impulsami sondującymi, a samoloty mogły odpowiadać za pomocą pokłado-wych urządzeń odzewowych, co zwiększało zasięg wykrywania lotnictwa własnego; w pododdziałach Brygady użytkowano pięć egzemplarzy; pierwszy radar zainsta-lowano w 1976 r.; ostatni egzemplarz radaru wycofano z eksploatacji w 1989 r.


RO-52/JAWOR-M2/JUSTYNA-P - radar produkcji polskiej z 1967 r.; kolejna, trzecia wersja radaru, tego typu, cechowała się dwukrotnie większym zasięgiem (w wersji przewoźnej - 350 km; w wersji mobilnej - 250 km), łącznie wyprodukowano ok. siedemdziesiąt radarów (w tej liczbie, nieco więcej niż połowa, egzemplarzy przewoźnych); kilka radarów z wysokościomierzem NIDA zostało wyeksportowanych do Libii; w pododdziałach Brygady użytkowano w sumie dwanaście egzemplarzy (sześć w wersji przewoźnej i sześć w wersji mobilnej); pierwszy radar zainstalowano w 1976 r., w 222. krt.


RO-51ML/JAWOR-ML/JUSTYNA-ML - odległościomierz radiolokacyjny śred-niego zasięgu pracujący w zakresie fal decymetrowych; przeznaczony do wykrywania, śledzenia i rozpoznania obiektów powietrznych oraz do zabezpieczenia naprowadzania samolotów myśliwskich; max zasięg wykrywania - 230 km, max. pułap wykrywania 35 km; urządzenie może współpracować z zautomatyzowanymi systemami dowodzenia oraz z wysokościomierzem RW-31/BOŻENA; w pododdziałach Brygady użytkowano trzynaście egzemplarzy; pierwszy radar zainstalowano w 1983 r. w 213. krt w Łebie.


NAREW/RT-17/DANIELA - radar niskiego pułapu, do wykrywania obiektów ni-sko lecących, po raz pierwszy w historii polskiej radiolokacji zastosowano w odbior-niku cyfrową obróbkę sygnałów; zasięg wykrywania samolotu myśliwskiego na wy-sokości 50 m wynosił ok. 40-43 km, zasięg maksymalny ok. 150 km; w celu zwięk-szenia zasięgu horyzontalnego antena radaru była instalowana na maszcie o wys. 13 m lub 25 m; w latach 1978-1983 wyprodukowano ponad siedemdziesiąt urządzeń (w tym również na potrzeby eksportu); w pododdziałach Brygady użytkowano szesnaście egzemplarzy; pierwszy radar zainstalowano w 1978 r., w 282. krt.


ST-68/ANITA - pierwsza w pełni trójwspółrzędna stacja radiolokacyjna produk-cji ZSRR jaka trafiła do Polski. Jedyny egzemplarz tej stacji radiolokacyjnej trafił w 1987 r. do 210. krt we Władysławowie i został wkrótce wycofany z eksploatacji.


II. Radiolokacyjne Wysokościomierze (1974-1985)


BOGOTA - wysokościomierz produkcji polskiej (1963 r.), modernizacja radaru NYSA B (przystosowany do współpracy z odległościomierzem JAWOR, z możliwo-ścią wykrywania z dokładnością 700 m na odległości 140-190 km; w pododdziałach Brygady użytkowano jedenaście egzemplarzy; pierwszy radar zainstalowano w 221 krt); ostatni egzemplarz radaru wycofano z eksploatacji w 1977r.


BOGOTA-M - nowsza wersja wysokościomierza o korzystniejszym kształcie ca-łej konstrukcji i większej rozpiętości anteny (7 m); dzięki wykorzystaniu elementów mikrofalowych, udoskonalone zostały rozwiązania wewnątrz aparatury elektronicznej, w latach 1967-1973 wyprodukowano ok. osiemdziesiąt kompletów radarów JAWOR-M/BOGOTA-M; w pododdziałach Brygady użytkowano dziesięć egzemplarzy; pierwszy radar zainstalowano w 1974 r.; ostatni egzemplarz radaru wycofano z eksploatacji w 1989 r. z 283. krt.


NIDA-31/RW-31/BOŻENA- wysokościomierz o udoskonalonych parametrach (w odniesieniu do radaru BOGOTA-M); elektrohydrauliczny napęd anteny (o rozpię-tości reflektora 10x2,2 m), umożliwiający elastyczne sterownie jej ruchem (w elewacji); praca radaru odbywała się "na żądanie" wydania informacji o wysokości; zwiększony zasięg wykrywania do 240 km (dla samolotu myśliwskiego);, a w odległości 140 km; dokładność pomiaru wysokości wynosiła 500 m; w pododdziałach Brygady użytkowano szesnaście egzemplarzy; pierwszy radar zainstalowano w 1977 r., w 212. krt.


PRW-9/ZOFIA III - wysokościomierz produkcji ZSRR, w pododdziałach Brygady użytkowano łącznie, aż osiemnaście egzemplarzy; pierwszy radar zainstalowano w 1974 r. w 212 krt; ostatni egzemplarz radaru wycofano z eksploatacji w 1989 r.


PRW-11/ZOFIA II - wysokościomierz produkcji ZSRR, mógł pracować również w reżimie pracy dookrężnej jako odległościomierz do wykrywania obiektów; max. za-sięg - 400 km; max. pułap określania wysokości - 80.000 m; w pododdziałach Bryga-dy użytkowano dwadzieścia siedem egzemplarzy; pierwszy radar zainstalowano w 1974 r., w 210. krt; ostatni egzemplarz radaru wycofano z eksploatacji w 1989 r. z 270. krt.


PRW-13/ZOFIA IV - radar produkcji ZSRR, zakresu centymetrowego; max zasięg - 400 km, max pułap określania wysokości - 80.000 m; sterowanie anteny w dwóch wersjach - elektryczne i hydrauliczne; w pododdziałach Brygady użytkowano piętnaście egzemplarzy; pierwszy radar zainstalowano w 1977 r. w 220 krt; ostatni egzemplarz radaru wycofano z eksploatacji w 2002 r. z 270 krt.
PRW-16/ZOFIA V - radar produkcji ZSRR, ulepszona wersja PRW-9; zastoso-wano kanał namiaru pozwalający na określenia azymutu źródła zakłóceń aktywnych; max, zasięg - 400 km; max zasięg wysokości - 80.000 m; w pododdziałach Brygady użytkowano trzynaście egzemplarzy; pierwszy radar zainstalowano w 1975 r., w 220 krt; ostatni egzemplarz radaru wycofano z eksploatacji w 2004 r.
PRW-17/MAGDALENA - w pododdziałach Brygady użytkowano sześć egzem-plarzy, z tej liczby, cztery w kompletach z urządzeniem KAROLINA (5N-87E); pierwszy radar zainstalowano w 1988 r., w 270 krt.


III. Aparatura Zautomatyzowanego Dowodzenia (1974-1985)


WP-01M/WOJCIECH 01 - aparatura zautomatyzowanego dowodzenia (szczebel kompania), import z ZSRR; w pododdziałach Brygady użytkowano dwanaście egzemplarzy; pierwsze urządzenie zainstalowano w 1979 r., w 213 krt.


WP-02M/WOJCIECH 02 - aparatura zautomatyzowanego dowodzenia (szczebel batalion); import z ZSRR; w pododdziałach Brygady użytkowano trzy egzemplarze; pierwsze urządzenie zainstalowano w 1979 r., w 210 krt.


PORI/WIESŁAW - importowane z ZSRR urządzenie zbioru i przetwarzania in-formacji radiolokacyjnej na szczeblu batalionu współpracujące bezpośrednio z systemem WEKTOR, wojsk rakietowych OP. Po opracowaniu w PIT (Przemysłowy Instytut Telekomunikacji) specjalnego urządzenia EP-10 (Emulator PORI) dane do zwalczania celów bojowych dla systemu WEKTOR były przesyłane z obiektu RPT-20.


CYBER - aparatura zbioru i obróbki informacji na szczeblu związku taktycznego (ZT); stanowiła wyposażenie stanowiska dowodzenia brygady radiotechnicznej (BRt) i korpusu obrony powietrznej (KOP); umożliwiała zbiór i opracowanie informacji z podległych batalionów i przekazywanie jej na centralne stanowisko dowodzenia (CSD) Wojsk Obrony Powietrznej Kraju (WOPK). Aparatura umożliwiała również przekazywanie zadań dla wojsk aktywnych z CSD w dół jak również meldunków o stopniach gotowości bojowej lotnictwa i wojsk rakietowych do CSD.


APN/WP-11/WIKTOR - aparatura przyrządowego naprowadzania; umożliwiała realizację naprowadzania pojedynczych samolotów myśliwskich (lub grup samolotów) na cele powietrzne przy pomocy zakodowanych komend przekazywanych bezpośrednio na wskaźniki w kabinie pilota. Komendy były wypracowywane przez elektromechaniczne przeliczniki na podstawie śledzonego przez operatora zobrazowania celu i myśliwca na wskaźnikach aparatury.


IV. Urządzenia Radarowe (1985)


NUR-31/JUSTYNA-82 - w 1975r. rozpoczęły się prace nad skonstruowaniem dwuwspółrzędnego mobilnego radaru (2D) oznaczonego kryptonimem NUR, wyposażonego w pełnokoherentne układy nadawczo-odbiorcze. Pierwszym, tego rodzaju, urządzeniem był odległościomierz NUR-31, skonstruowany w latach 1981-82. Produkcję radaru, rozpoczęto w 1985 r. Konstruktorzy wykorzystali rozwiązania antenowe radaru JAWOR-M2ML. Radar mógł współpracować ze stacjonarną przystawką antenową POR-63, w której zastosowano antenę o szerokości reflektora 16 m. Przystawka antenowa (pełniąca rolę anteny dodatkowej radaru) zamontowana, wraz z kapsułą napędów, na betonowej podstawie zapewniała większy zasięg radaru. Jednocześnie, w założeniu konstruktorów miała posłużyć do wydłużenia żywotności urządzenia, ponieważ w normalnym trybie pracy radaru pojazd NUR-31 ze złożoną anteną autonomiczną (o szer. lustra - 9 m) ustawiony jest w schronie i połączony falowodem z anteną przystawki antenowej znajdującą się na zewnątrz schronu. Zniszczenie przystawki antenowej nie eliminowało urządzenia z użytku, gdyż pojazd mógł wyjechać ze schronu i, po rozłożeniu własnej anteny, kontynuować pracę. Radar NUR-31 posiada możliwość wykrywania obiektów w odległości 200 km i wysokości 25 km. Radar był poddany dwukrotnej modernizacji. W 1989 r. urządzenie zostało wyposażone w blok ekstraktora i automatycznego śledzenia oraz wskaźnik panoramiczny z funkcją zobrazowania wizji syntetycznej. Ta modernizacja pozwoliła na śledzenie 32. tras obiektów. Udoskonalono również system procesu pomiaru wysokości, wbudowując do UPW moduł automatycznej współpracy z wysokościomierzem NUR-41.  W jednostkach Brygady radar, już w wersji eksploatacyjnej, pojawił się w 1985 r. w 212. krt.


NUR-41/BOŻENA 32 - wysokościomierz przystosowany do współdziałania z od-ległościomierzem NUR-31. W ten sposób powstał został dwuelementowy zestaw urządzeń radiolokacyjnych, umożliwiający jednoczesne określanie wszystkich trzech parametrów obiektów powietrznych - azymutu, odległości i wysokości oraz cyfrową transmisję danych do zewnętrznych systemów zbioru i obróbki informacji radiolokacyjnej. NUR-41 był kompilacją sprawdzonych poprzednich rozwiązań mechanicznych stosowanych w poprzednich wysokościomierzach i nowoczesnych układów elektronicznych. Udało się ograniczyć sektor elewacji do 10 stopni, co oznaczało skrócenie czasu pojedynczego pomiaru. Układ sterowania napędem anteny w azymucie, został zbudowany w oparciu o nowoczesną technikę tyrystorową, dzięki czemu układ antenowy był dużo bardziej dynamiczny (w ciągu pięciu sekund antena mogła zmienić swoje położenie na przeciwległy azymut) i pozawalał na istotne skrócenie pełnego cyklu pomiaru wysokości. Wszystkie, nowo zastosowane rozwiązania technologiczne umożliwiły osiągnięcie 240 km zasięgu dla samolotu myśliwskiego. Ważną rolę w doskonaleniu możliwości technicznych radaru odegrali również dwaj oficerowie 2. Brygady Radiotechnicznej, mjr Andrzej Okupniak i mjr Andrzej Rokita, którzy montowali w tych radarach specjalnej przystawki UPW-41 (Układ Pomiaru Wysokości). Przystawka umożliwiała zdalne sterowanie procesem pomiaru wysokości i przesyłanie danych do radaru NUR-31, eliminując, przy tej czynności operatora wysokościomierza. W pododdziałach Brygady użytkowano łącznie dziewiętnaście radarów tego typu. Pierwsze urządzenie zainstalowano w 1989 r. 210. krt.


V. Aparatura Zautomatyzowanego Dowodzenia (1974)


WP-01M/WOJCIECH 01 - aparatura zautomatyzowanego dowodzenia (szczebel kompania), import z ZSRR; w pododdziałach Brygady użytkowano dwanaście egzemplarzy; pierwsze urządzenie zainstalowano w 1979 r., w 213 krt.


RPT-11/WACŁAW 11 i RPT-21/WACŁAW 21 - produkt polskiego przemysłu elektronicznego, obiekt przeznaczony do automatyzacji posterunków radiotechnicz-nych; RPT-11 w połączeniu z RPT-21 tworzyły radiolokacyjny podsystem, którego zadaniem było zapewnienie jednolitej (uogólnionej) informacji o sytuacji powietrznej w obszarze odpowiedzialności batalionu radiotechnicznego i jej dystrybucji do obiektów dowodzenia i kierowania obroną powietrzną; obróbkę informacji zapewniała maszyna cyfrowa RODAN-10, zaś środkiem zobrazowania informacji o obiektach powietrznych był wskaźnik WPS-10 (Wskaźnik Panoramiczno-Syntetyczny), w którym, po raz pierwszy w Polsce, zastosowano technikę cyfrową (układy scalone małej i średniej skali integracji). W połowie lat 80. ub. wieku obiekty zostały zmodernizowane i otrzymały nowe nazwy: RPT-10 i RPT-20. 


WP-02M/WOJCIECH 02 - aparatura zautomatyzowanego dowodzenia (szczebel batalion); import z ZSRR; w pododdziałach Brygady użytkowano trzy egzemplarze; pierwsze urządzenie zainstalowano w 1979 r., w 210 krt.


PORI/WIESŁAW - importowane z ZSRR urządzenie zbioru i przetwarzania informacji radiolokacyjnej na szczeblu batalionu współpracujące z aparaturą Wojsk Rakietowych - urządzeniem WEKTOR.

 

Źródło: 34 Batalion Radiotechniczny.