Straż Pożarna

Natychmiast po wyzwoleniu kraju straże pożarne wznawiały służbę. Odbudowa struktury organizacyjnej w skali powiatu, województwa i kraju następowała według przedwojennych zasad, określonych ustawą z 1934r . Przewidywała ona zwierzchni nadzór władz państwowych nad ochroną przeciwpożarową, której zadania bezpośrednio wykonywane były przez samorząd miejski i wiejski, straże pożarne oraz ogniwa ich związku. W istniejącej sytuacji politycznej samorządy nie mogły podjąć tych zadań, a związek nie istniał.

W dniu 1 sierpnia 1944r. ówczesny inspektor okręgowy w Lublinie Mieczysław Stylski przedstawił przewodniczącemu Wojewódzkiej Rady Narodowej – Kazimierzowi Sidorowi założenia organizacyjne ochrony przeciwpożarowej. Podobny dokument dotyczący całości oswobodzonych ziem został przedłożony kierownikowi resortu Administracji Publicznej Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego.

W założeniach tych postulowano powołanie w resorcie centralnego organu pożarnictwa. Realizacja nastąpiła z dniem 1 grudnia 1944r. przez utworzenie Głównego Inspektoratu Pożarnictwa w Ministerstwie Administracji Publicznej. Kierownictwo powierzono inż. E. Doeringowi (mianowany generałem brygady pożarnictwa bez żadnych podstaw prawnych). Główny Inspektorat utworzył ekipy operacyjne, których zadaniem było reaktywowanie lub organizowanie straży pożarnych na oswobodzonych ziemiach.

Na Dolnym Śląsku grupa rozpoczęła pracę 21 kwietnia 1945r. W maju zorganizowano straże w Górze, Strzelinie, Dzierżoniowie i Jeleniej Górze oraz podjęto formowanie straży we Wrocławiu . Zadanie to realizował dr Bolesław Drobner nominowany na prezydenta miasta Wrocławia 24 marca 1945r.

Dnia 10 maja 1945 r. na pierwszym posiedzeniu Zarządu Miejskiego miasta Wrocławia rozdzielono zadania i kompetencje oraz ustalono najpilniejsze sprawy m.in. walkę z pożarami.

Dla poprawy stanu obrony przeciwpożarowej i zaopatrzenia w sprzęt, Ministerstwo Administracji Publicznej oraz Ziem Odzyskanych wydały odpowiednie zarządzenia . W kraju kształtowała się struktura ochrony przeciwpożarowej; w urzędach wojewódzkich powołano inspektoraty, a następnie oddziały ds. ochrony przed pożarami a w starostwach – referaty. Były to terenowe odpowiedniki Głównego Inspektoratu póŸniej Wydziału Pożarnictwa w Ministerstwie Administracji Publicznej.

W marcu 1945r. Minister Administracji Publicznej zniósł Główny Inspektorat Pożarnictwa powołując Wydział Pożarnictwa w Departamencie Politycznym . Zarządzeniem z dnia 30 listopada 1945r, Minister Administracji Publicznej reaktywował Związek Straży Pożarnych, powołując jednocześnie tymczasowy zarząd Związku. Tymczasowy Zarząd powołał wojewódzkie i powiatowe komisje Związku.

Związek Straży Pożarnych został zlikwidowany 24 października 1949 r . Rozproszenie kompetencji kierowniczych nad strażami pożarnymi nie zapewniało należytej ochrony przeciwpożarowej. W dniu 4 lutego 1950r. wydano ustawę o ochronie przeciwpożarowej , która ustanowiła państwowe organy fachowe ochrony przeciwpożarowej – Komendę Główną Straży Pożarnych podległą Ministrowi Gospodarki Komunalnej, a od 1954r. Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Przy prezydiach wojewódzkich i powiatowych rad narodowych utworzono komendy straży pożarnych. Minister w styczniu 1953r, ustalił zasady współdziałania straży, obszaru działania i pomocy sąsiedzkiej, w maju 1953r. ustalił jednolite regulaminy dla straży zawodowych terenowych, a w sierpniu dla zawodowych straży zakładowych. Rada Ministrów w październiku 1952 r, wprowadziła pragmatykę służbową dla zawodowej kadry pożarniczej ustanawiając Korpus Techniczny Pożarnictwa (KTP).

Tymczasem kryzys polityczny i gospodarczy w Polsce z 1956r. ujawnił również regres ruchu strażackiego. Cały kraj ogarnęła fala krytyki dotychczasowego systemu rządzenia. Wobec społecznego protestu dokonano zmian na kierowniczych stanowiskach partyjno – rządowych, a nowe władze zapowiedziały odejście od represyjnych metod rządzenia państwem i społeczeństwem oraz przejście do demokratycznych reform. Powracano do tradycji i symboli narodowych, również w ruchu strażackim.

28 grudnia 1956r. na krajowej naradzie delegatów Ochotniczych Straży Pożarnych powołano do życia Związek Ochotniczych Straży Pożarnych, W lipcu 1957r. Minister Spraw Wewnętrznych ustalił wzorcowy statut OSP. Rozwój kraju spowodował dezaktualizację znacznej części ustawy z 1950r., dlatego tez została ona zastąpiona nową z 13 kwietnia 1960 r.

W dniu 22 maja 1966r. po raz pierwszy obchodzono „Dzień Strażaka”, ustanowiony przez Radę Ministrów PRL .
W roku 1974 dekretem z dnia 27 grudnia wprowadzono nową pragmatykę służbową, w której ustalono nową nazwę strażaka – funkcjonariusz pożarnictwa. Dekret wprowadził również zasadę nawiązania stosunku pracy w drodze mianowania, wyłączając tym samym przepisy Kodeksu Pracy, określił stopnie pożarnicze, a także obowiązki i prawa funkcjonariuszy.

Zasady działania i organizacji ochrony przeciwpożarowej zostały ponownie uregulowane ustawą z dnia 12 czerwca 1975r., która podnosiła znaczenie powszechności obowiązku ochrony przeciwpożarowej, obarczając odpowiedzialnością za realizacje tych zadań kierowników zakładów pracy. Ponadto dostosowała strukturę i zakres terenowych jednostek pożarnictwa do reformy władzy i administracji państwowej . W nawiązaniu do ustawy Minister Spraw Wewnętrznych wydał zarządzenie z dnia 24 stycznia 1976r. w sprawie ustalenia sieci komend rejonowych straży pożarnych.

Dekret o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa obowiązywał do 30 czerwca 1992r. Ważną rolę w rozwoju ochrony przeciwpożarowej spełniała prasa pożarnicza. Pierwszy po przerwie powojenny numer „Przeglądu Pożarniczego” ukazał się w kwietniu 1947r. (początkowo jako kwartalnik a od 1955r. miesięcznik).W 1949r. wznowiono druk „Gazety Strażackiej”,  od stycznia 1953r. ukazującej się pod tytułem „Strażak:. Do 1949r. czasopisma były wydawane przez Związek Straży Pożarnych, od 1950r. przez Komendę Główną Straży Pożarnych. Od 1957r. „Przegląd Pożarniczy” jest pismem Komendy Głównej Straży Pożarnych preferujący kierunek techniczny, a „Strażak” – Związku Ochotniczych Straży Pożarnych o charakterze organizacyjno-społecznym.

 

 

Źródło : KWPSP we Wrocławiu